responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : ترجمه تفسیر المیزان نویسنده : علامه طباطبایی    جلد : 7  صفحه : 456
این مطلب با قطع نظر از آیات و روایات مطلبى است که عقل صریح نیز به آن حکم مى کند، البته خداى سبحان هم آنرا امضا نموده و در آیه بعدى که به منزله تعلیل آیه مورد بحث است مى فرماید: (( ان ربک هو اعلم من یضل عن سبیله و هو اعلم بالمهتدین )) که نهى از اطاعت مردم را تعلیل کرده است به علم خدا و اسمى از اینکه عقل چنین حکمى مى کند نبرده . و در پارهاى از آیات به هر دو جهت یعنى هم به علم خدا و هم به حکم عقل تعلیل کرده ، از آن جمله فرموده است : (( و ما لهم به من علم ان یتبعون الا الظن و ان الظن لا یغنى من الحق شیئا )) تا اینجا تعلیل مطلب است به حکم عقل ، و در قسمت بعد، یعنى (( فاعرض عمن تولى عن ذکرنا و لم یرد الا الحیوة الدنیا ذلک مبلغهم من العلم ان ربک هو اعلم بمن ضل عن سبیله و هو اعلم بمن اهتدى )) تعلیل شده به علم خداى سبحان و حکم او.
إِنَّ رَبَّک هُوَ أَعْلَمُ مَن یَضِلُّ عَن سبِیلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ
گفته اند که اگر به دنبال کلمه (( اعلم )) لفظ (( من )) ذکر نشود گاهى معناى تفضیل (داناتر) مى دهد و گاهى معناى صفت خالى از تفضیل (دانا). و در این آیه احتمال هر دو معنا هست ، چه اگر مقصود از علم حقیقت علم به گمراهان و هدایت یافتگان باشد کلمه مزبور به معناى دوم (دانا) خواهد بود، زیرا غیر خداى تعالى کسى چنین علمى را ندارد تا خدا از او داناتر باشد. و اگر مقصود مطلق علم اعم از علم ذاتى و علمى که به عطیه خداى تعالى است باشد کلمه مزبور معناى اول (داناتر) را خواهد داشت براى اینکه غیر خدا نیز به آن مقدارى که خداوند از نعمت علم به او افاضه کرده نسبت به گمراهان و هدایت یافتگان علم دارد.
از اینکه در جمله (( اعلم بالمهتدین )) کلمه (( اعلم )) به حرف (( باء )) متعدى شده است بر مى آید که کلمه (( من )) در (( من یضل )) منصوب به نزع خافض است ، و تقدیر آن (( اعلم بمن یضل )) مى باشد، آیه اى هم که قبلا از سوره نجم نقل کردیم مؤ ید این تقدیر است .
فَکلُوا مِمَّا ذُکِرَ اسمُ اللَّهِ عَلَیْهِ إِن کُنتُم بِئَایَتِهِ مُؤْمِنِینَ
در بیانى که پیش از این آیه ایراد نمود به ثبوت رسانید که خداى تعالى که پروردگار جهان و جهانیان است به اطاعت سزاوارتر از دیگران است ،


نام کتاب : ترجمه تفسیر المیزان نویسنده : علامه طباطبایی    جلد : 7  صفحه : 456
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست