responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : ترجمه تفسیر المیزان نویسنده : علامه طباطبایی    جلد : 7  صفحه : 455
و اینکه در آخر فرموده : (( و هو السمیع العلیم )) معنایش این است که او اجابت مى کند آنچه را که شما به لسان حاجت از او میطلبید و مى داند حقیقت حوائجى را که شما دارید. و یا معنایش این است که او به وسیله ملائکه خود میشنود اخبار حوادثى را که شما دارید. و یا معنایش این است که او به وسیله ملائکه خود میشنود اخبار حوادثى را که در ملکش ‌ رخ مى دهد و مى داند همه آنها را بدون واسطه ملائکه . و یا معنایش این است که او میشنود گفتارهاى شما را و مى داند کارهایى را که شما انجام مى دهید.
در امورى از قبیل معارف الهى و شرایع ، نباید به حدس و تخمین بسنده کرد و جز به علمو یقین تکیه نباید کرد.
وَ إِن تُطِعْ أَکثرَ مَن فى الاَرْضِ یُضِلُّوک عَن سبِیلِ اللَّهِ ...
کلمه (( خرص )) در لغت هم به معناى دروغ آمده و هم به معناى تخمین ، و معناى دوم با سیاق آیه مناسبتر است زیرا جمله (( و ان هم الا یخرصون )) و همچنین جمله قبلیش در حقیقت کار تعلیل را مى کند، و براى جمله (( و ان تطع اکثر من فى الارض )) به منزله علت است ، و مى رساند که تخمین زدن در امورى از قبیل معارف الهى و شرایع که مى بایستى از ناحیه خدا اخذ شود و در آن جز به علم و یقین نمیتوان تکیه داشت طبعا سبب ضلالت و گمراهى است .
گو اینکه سیر انسان در زندگى دنیاییش بدون اعتماد به ظن و استمداد از تخمین قابل دوام نیست ، حتى دانشمندانى هم که پیرامون علوم اعتبارى و علل و اسباب آنها و ارتباطش با زندگى دنیوى انسان بحث مى کنند به غیر از چند نظریه کلى به هیچ موردى برنمى خورند که در آن اعتماد انسان تنها به علم خالص و یقین محض بوده باشد.
لیکن همه این اعتباریات قابل تخمین ، مربوط است به جزئیات زندگى دنیوى ، و اما سعادتى که رستگارى انسان در داشتن آن و هلاکت ابدى و خسران دائمیش در نداشتن آن است امرى نیست که قابل تخمین باشد، و خداوند در امور مربوط به سعادت انسان و همچنین در مقدمات تحصیل آن از تفکر در عالم و اینکه چه کسى آنرا آفریده و غرضش چه بوده و سرانجام آن به کجا میانجامد و آیا بعث و نشورى در کار است و اگر هست براى تاءمین سعادت در آن نشات ، بعثت انبیا و فرستادن کتب لازم است یا نه ؟ به هیچ وجه از بندگانش جز به علم و یقین راضى نمى شود، همچنانکه در آیات بسیارى از قبیل آیه ، (( و لا تقف ما لیس لک به علم )) این معنا خاطرنشان شده ، و یکى از روشنترین آنها آیه مورد بحث است که مى فرماید: بیشتر اهل زمین از آنجا که پیرو حدس و تخمین اند نباید ایشان را در آنچه که بدان دعوت مینمایند و طرقى که براى خداپرستى پیشنهاد مى کنند اطاعت نمود براى اینکه حدس و تخمین آمیخته با جهل و عدم اطمینان است ، و عبودیت با جهل به مقام ربوبى سازگار نیست .


نام کتاب : ترجمه تفسیر المیزان نویسنده : علامه طباطبایی    جلد : 7  صفحه : 455
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست