نام کتاب : ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) نویسنده : الشيخ الطبرسي جلد : 4 صفحه : 21
بر طبق مصلحت و مقتضاى حكمت، پادشاهى هر كه
را بخواهى قطع ميكنى و بپايان ميرسانى. در معناى آيه اختلاف كردهاند:
1- يكى ميگويد: يعنى سلطنت و ابزار پيروزى و فتح جهان را بمحمد 6 و اصحاب و امت او عنايت ميكنى و از بزرگان قريش و امپراطوران
روم و شاهنشاهان ايران باز مىستانى و قيامت نخواهد آمد مگر اينكه مسلمانان كشور و
مملكت آنها را فتح خواهند كرد.
2- و نيز گفتهاند: نبوت و امامت را بهر كه خواهى ميدهى و ولايت و
تصرف در خلق و بلاد خود را باو مىسپرى و (باين معنى و سياق) ملك و سلطنت را از
جباران باز مىستانى به اينكه ايشان را مقهور مىسازى و قدرتشان را نابود ميكنى
بنا بر اين كافر و فاسق اگر چه غلبه كند يا پادشاهى يابد آن سلطنت الهى و آسمانى
كه خدا بعنايت خود به او داده باشد نخواهد بود و دليل اين مطلب آيه شريفه و قول
خداى متعال است كه،(لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ) يعنى (عهد من بظالمين نميرسد) چگونه ممكنست پادشاهى كافر و فاسق
الهى باشد و حال آنكه خداوند خود (بندگان را) بنا بود ساختن قدرت و سلطنت آنها
فرمان داده است.
(وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ)- هر كه را بخواهى
عزيز ميسازى (بايمان و اطاعت)( وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ)- و هر كه را بخواهى ذليل ميگردانى با كفر و معصيت. در معنى دو جمله
فوق اقوال زير گفته شده است:
1- عزيز ميگردانى مؤمن را به بزرگداشت و ثنا گفتن وى و ذليل ميسازى
كافر را با جزيه گرفتن و لعن كردن.
2- محمد و اصحابش را عزيز ميسازى و ابو جهل و امثالش از كشته شدگان
جنگ بدر را ذليل مىنمايى.
3- هر كه از اولياء خود را بخواهى بانواع عزت در دين و دنيا عزيز
ميدارى و هر كه از دشمنانت را اراده كنى در دنيا و آخرت ذليل ميگردانى زيرا خداى
متعال اولياء و دوستان خود را ذليل نمينمايد و اما اگر ايشان را فقير كند و يا
مبتلى گرداند
نام کتاب : ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) نویسنده : الشيخ الطبرسي جلد : 4 صفحه : 21