responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : ترجمه تفسیر المیزان نویسنده : علامه طباطبایی    جلد : 15  صفحه : 78
که پس خداى سبحان مالک و مدبر امر انسان است ، چون این تدبیر، تدبیر تکوینى است که از خلقت و ایجاد جدا نیست و این تدبیر عبارت است از فعل و انفعالى که به خاطر روابطى مختلف که در میان آنها تکوین شده جریان دارد، پس تنها خداى سبحان رب و مدبر انسانها در امور ایشان است ، و بازگشت ایشان به سوى او است . جمله ((افلا تعقلون )) توبیخ کفار و تحریک ایشان بر توجه و سپس ایمان آوردن است .
بَلْ قَالُوا مِثْلَ مَا قَالَ الاَوَّلُونَ
اضراب از نفى سابق است ، آن نفیى که استفهام قبلى ، آن را مى رسانید، و معنایش این است که : آیا نمى خواهید بف همید؟ و در جواب مى فرماید نفهمیدند بلکه به جاى فهمیدن همان حرفى را از سر گرفتند که کفار گذشته مى گفتند. و در اینکه سخن کفار عصر قرآن را به سخن کفار گذشته تشبیه کرد اشاره به این است که تقلید از پدران ، ایشان را از پیروى حق باز مى دارد، و به وضعى دچار مى کند که دیگر با آن وضع ، دین اثر خود را نمى بخشد و آن عبارت از انکار معاد، و رکون به زندگى مادى ، و فرورفتگى به مادیات است ، که سنتى جارى در گذشتگان ایشان بوده ، و در خود ایشان نیز جریان دارد.
استبعاد و سپس انکار بعث و معاد از جانب کافران
قَالُوا أَ ءِذَا مِتْنَا وَ کنَّا تُرَاباً وَ عِظماً أَ ءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ
این آیه بیان همان سخنى است که قبلا فرمود: ((همان را مى گویند که گذشتگان ایشان مى گفتند)) و این سخن اساسش استبعاد است ، و اساس دیگرى ندارد.
لَقَدْ وُعِدْنَا نحْنُ وَ ءَابَاؤُنَا هَذَا مِن قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلا أَسطِیرُ الاَوَّلِینَ
کلمه ((اساطیر)) به معناى اباطیل و احادیث خرافى است و مفرد آن اسطوره مى باشد، مانند اکاذیب که مفردش ((اکذوبه ))، و نیز اعاجیب که مفردش ((اعجوبه )) است . و اگر مساله بعث را که یک چیز است با اساطیر که جمع است تعبیر فرموده ، از این باب است که همین مفرد (بعث ) مجموع وعده هایى است که هر یک آنها اسطوره اى است مانند احیاى مردگان و همه را یکجا جمع کردن و محشور نمودن و به حساب همه رسیدن . و نیز مانند بهشت و دوزخ و سایر خصوصیات قیامت . و کلمه ((هذا)) اشاره به داستان بعث است ، و کلمه ((من قبل )) به طورى که از سیاق جمله برمى آید متعلق به کلمه ((وعدنا)) است .
معناى آیه این است که : وعده بعث یک وعده قدیمى است و حرف تازه اى نیست ، ماسوگند مى خوریم که همین وعده را قبلا نیز به ما و به پدران ما دادند و این وعده جز یک مساءله خرافى که انسانهاى اول آن را به صورت زنده شدن مردگان ، و رسیدگى به حساب اعمال و جمعى را


نام کتاب : ترجمه تفسیر المیزان نویسنده : علامه طباطبایی    جلد : 15  صفحه : 78
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست