نام کتاب : تعلیم و تربیت در اسلام نویسنده : مطهری، مرتضی جلد : 1 صفحه : 151
حلال گوشت است ، یا حرام گوشت ؟ میگوئیم حرام گوشت . عنوان اولی
گوسفند حلال گوشتی است ، و عنوان اولی خوک حرام گوشتی . ولی همین حلال
گوشت به یک عنوان ثانوی میشود حرام . فرض کنید مال غیر باشد ، به
اعتبار اینکه مملوک غیر است خوردن گوشتش حرام میشود ، چون دزدی است .
پس این گوسفند از جنبه حلال گوشتی حلال است ولی از جنبه اینکه مال غیر
است خوردن گوشتش حرام است . و گوشت خوک که حرام است ، در جای دیگر
حلال میشود . مثلا موقعی که شخص در یک مخمصهای گرفتار باشد که حیاتش
بستگی به آن داشته باشد نه تنها حلال میشود بلکه خوردن آن واجب هم میشود
، یعنی اگر نخورد و تلف شود کار حرامی مرتکب شده است . و امثال اینها
که از این مثالها زیاد داریم .
گاهی میخواهیم روی فعل حساب کنیم و گاهی روی خصلت . اگر بخواهیم روی
خصلت حساب کنیم ، در مبنای هگل یا در مبنای سارتر و اشخاصی که میگویند
معیاری برای اخلاق جز پسند و انتخاب انسان وجود ندارد ، اخلاق و خوی امری
نسبی میشود ، ولی از این مسلکها که بگذریم ، اخلاق به عنوان یک خصلت و
خوی را میتوان امر ثابتی شمرد ، اما فعل اخلاقی را نه .
مثال به عفاف و عفت
آنهایی که معتقدند اخلاق نسبی است میگویند مثلا یک روزی عفاف در یک
جامعههایی خوب بود - برحسب احتیاج و وضع آن جامعهها - زیرا زندگی ،
زندگی کشاورزی بود و زندگی کشاورزی اینطور اقتضاء میکرد که وضع خانواده
به شکل مستقل و
نام کتاب : تعلیم و تربیت در اسلام نویسنده : مطهری، مرتضی جلد : 1 صفحه : 151