responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : فرهنگ نامه علوم قرآن نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی    جلد : 1  صفحه : 2157

حقيقت و مجاز

حقيقت و مجاز

(استعمال لفظ در معناى موضوعٌ‌له (حقيقت) يا غيرموضوعٌ‌له (مجاز) )

يکى از اسلوب‌هاى بيانى قرآن «حقيقت و مجاز» است.

حقيقت در مقابل مجاز، استعمال لفظ در موضوعٌ‌له و معناى اصلى آن است. اگر لفظ در معنايى به کار برده شود که در عرف اهل زبان براى آن معنا وضع شده باشد «حقيقت» و اگر در معنايى غير از معناى حقيقى و اصلى آن به دليل ارتباط ميان آن دو معنا به‌کار رود «مجاز» است. و فايده مجاز؛ تقويت کلام، شيوايى سخن و پرورش معنا و قوه خيال است. مجاز که از ريشه جاز المکان؛ يعنى از جايگاه خود تجاوز کردن است، از بهترين وسايل براى بلاغت کلام و روشن کردن معنا و تأکيد مقصود به‌شمار مي‌رود.

عبدالقاهر جرجانى مى‌گويد: اگر براى کلمه، هر معنايى غير از مقصود واضع در نظر گرفته شود، مجاز نام دارد.

حقيقت بر دو قسم است: 1. حقيقت عقلي؛ 2. حقيقت لفظي.

اکثر کلمات قرآن حقيقت است؛ اما درباره وقوع مجاز در قرآن اختلاف است و برخى مجاز در قرآن را انکار کرده‌اند.

نيز ر.ک: مجاز لغوى.


[1]زركشي ، محمد بن بهادر ، 745 - 794ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد2;صفحه 254
[2]حسيني ، جعفر ،1323-;اساليب البيان فى القرآن;صفحه 386و373
[3]ابو زهره ، محمد ،1898-1974م.;معجزه بزرگ ,پژوهشى درعلوم قرآن;صفحه 397و336
[4]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، 849 - 911ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد3;صفحه 120
[5]كمالي دزفولي ، علي ، 1292 -;قرآن ثقل اكبر;صفحه 293
نام کتاب : فرهنگ نامه علوم قرآن نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی    جلد : 1  صفحه : 2157
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست