responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : فرهنگ نامه علوم قرآن نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی    جلد : 1  صفحه : 1621

تشريف

تشريف

(حذف يا مقدم کردن چيزى به دليل شرافت مقام آن؛ از اسباب ايجاز حذف و اسباب تقديم)

«تشريف» از اسباب ايجاز حذف است؛ يعنى شرافت مقام، باعث حذف شود؛ مانند آياتى که حضرت موسى (ع) در جواب فرعون گفته است:((قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ)قَالَ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ… قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ(قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ))((شعراء// 23 - 28) . )

در سه مورد فوق، مبتدا، لفظ «هو» و يا لفظ جلاله «الله» است که به‌خاطر شرافت مقام، حذف شده است: «هو رب السموات… والله ربکم… والله رب المشرق و المغرب».

همچنين تشريف، از اسباب تقدم و تأخير نيز شمرده شده است؛ آن‌جا که شرافت مقام مقتضى تقدم لفظى بر لفظ ديگر باشد؛ مانند:

1. تقديم «رسول» بر «نبى» در (وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِيٍّ...) (حج// 52) به دليل افضليت «رسول» بر «نبى»؛

2. تقديم «ذَکَر» بر «انثى» در (أَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْأُنثَى) (نجم// 21) ؛

3. تقدم «مسلمين» بر «مسلمات» در (إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ...)((احزاب// 35) ؛ )

4. تقديم «ذوى‌العقول» بر «غير‌ذوى‌العقول» در((... يُسَبِّحُ لَهُ مَن فِى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ...))(نور// 41) و((مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ))(نازعات// 33) .


[1]زركشي ، محمد بن بهادر ، 745 - 794ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد3;صفحه 252و107
[2]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، 849 - 911ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد3;صفحه 191و(41-42)
[3]كمالي دزفولي ، علي ، 1292 -;قرآن ثقل اكبر;صفحه 327و241
نام کتاب : فرهنگ نامه علوم قرآن نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی    جلد : 1  صفحه : 1621
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست