responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : فرهنگ نامه علوم قرآن نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی    جلد : 1  صفحه : 106

آيات صفت وجه

آيات صفت وجه

(آيات بيانگر صفت وجه براى خدا)

آيات صفت وجه به آياتى اشاره دارد که وصف وجه را به خداوند نسبت داده و مقصود از آن ذات خداوند يا خشنودى خداوند و مانند آن است.

واژه وجه در قرآن در معانى متعددى به کار رفته است:

1. صورت (عضو بدن) : (نساء// 43؛ بقره//144، 149، 150و 170؛ آل‌عمران/ 106و 107 و) ؛

2. اول و ابتداى زمان: (آل‌عمران// 72) ؛

3. ثواب و خشنودي: (بقره// 272؛ انعام// 52 و) ؛

4. طرف و جهت: (بقره// 115) ؛

5. دوستى و محبت: (يوسف// 9) ؛

6. ذات و عين: (الرحمن// 27؛ قصص// 88) .

در بسيارى از آيات قرآن وجه به خدا نسبت داده شده است که اين آيات دو قسمند:

الف: آياتى که وجه را به خداوند نسبت داده‌اند و منظور آن‌ها ذات پروردگار است؛ مانند:

1) آيه 26 و 27سوره الرحمن:((كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ) ؛ )هر چه بر [زمين] است فانى‌شونده است و ذات باشكوه و ارجمند پروردگارت باقى خواهد ماند.

2) آيه 88 سوره قصص:(()… كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ) ؛ جز ذات او همه چيز نابودشونده است.

در جوامع‌الجامع، مجمع‌البيان، کشاف، تفسير بيضاوى و… مراد از وجه در هر دو آيه را ذات خداوند دانسته‌اند.

ب: آياتى که وجه را به خدا نسبت داده‌اند؛ ولى منظور رحمت، ثواب و خشنودى خداوند است؛ مانند:

1) آيه 22 سوره رعد:((وَالَّذِينَ صَبَرُواْ ابْتِغَاء وَجْهِ رَبِّهِمْ)) ؛ و كسانى كه براى طلب خشنودى پروردگارشان شكيبايى كردند.

2) آيه 9 سوره انسان:((إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ)) ؛ ما براى خشنودى خداست كه به شما مى‌خورانيم.

3) آيه 52 سوره انعام:((وَلاَ تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ)) ؛ و كسانى را كه پروردگار خود را بامدادان و شامگاهان مى‌خوانند در حالى كه خشنودى او را مى‌خواهند مران.

مشبّهه با استناد به ظواهر برخى آيات مذکور مثل آيه 115 سوره بقره(()… فَأَيْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ) ؛ گفته‌اند خداوند تبارک و تعالى نيز همانند انسان صورت دارد. بطلان اين اعتقاد، واضح است؛ زيرا وجه در برخى از آيات به معناى ذات و در آيه 115 سوره بقره به معناى جهت و طرف است؛ نه صورت خداوند.


[1]معرفت ، محمد هادي ، 1309 -1385.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد3;صفحه (126-127)
[2]قرشي بنابي ، علي اكبر ، 1307 -;قاموس قرآن;جلد7;صفحه (184-187)
[3]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، 849 - 911ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد3;صفحه (18-19)
[4]طباطبايي ، محمد حسين ، 1281 - 1360;الميزان في تفسير القرآن;جلد1;صفحه (258-259)
[13]همان;جلد16;صفحه (90-95)
[14]همان;جلد13;صفحه (301-302)
[5]مصطفوي ، حسن،1294-1384.;التحقيق فى كلمات القرآن;جلد13;صفحه (45-48)
[6]مكارم شيرازي ، ناصر ، 1305 -;تفسير نمونه;جلد1;صفحه (414-415)
[15]همان;جلد2;صفحه (263-264)
نام کتاب : فرهنگ نامه علوم قرآن نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی    جلد : 1  صفحه : 106
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست